Misschien heb je de korte introductie op onze website al gelezen en weet je hoe Autonomie Poker in elkaar steekt. Maar hoe haal je er nu het maximale uit? Voor jezelf, je team, je medewerkers of je hele organisatie?
Of je nu een ambitieuze medewerker, enthousiast teamlid, een ervaren leidinggevende of een gedreven Agile Coach bent: Autonomie Poker is meer dan een leuk spelletje voor een vrijdagmiddag. Het is een praktisch instrument om de diepte in te gaan. Tijd om die kaarten eens echt te laten spreken!
Welke waarde levert Autonomie Poker?
Autonomie Poker brengt organisaties een gedeelde taal en bewustwording. Het zorgt dat de Ladder van Autonomie gaat leven en dat iedereen ook echt hetzelfde verstaat onder de begrippen. De tool helpt op twee belangrijke vlakken:
- Groei op elk niveau: gericht op delegatie, eigenaarschap en autonomie — van individuen, teams én de hele organisatie.
- Wezenlijke gesprekken: het helder afspreken van besluitvorming in verschillende situaties. Zo is voor iedereen duidelijk wie waarover beslist. Het resultaat? Snellere, betere beslissingen die door iedereen gedragen worden.
Autonomie vs. Eigenaarschap
We gooien autonomie en eigenaarschap vaak op één hoop, maar het zijn twee verschillende kanten van dezelfde medaille:
- Autonomie is de speelruimte die je krijgt of pakt: de vrijheid om keuzes te maken op jouw manier.
- Eigenaarschap is de mindset van binnenuit: de intrinsieke drive om verantwoording te dragen voor het resultaat.
Autonomie zonder eigenaarschap wordt vrijblijvend (“ik mag alles beslissen, maar het maakt me niet uit”). Eigenaarschap zonder autonomie leidt tot frustratie (“ik voel me 100% verantwoordelijk, maar mag niks bepalen”). Autonomie Poker helpt exact de balans tussen die twee te vinden.
Waarom verschilt autonomie per situatie?
Het is belangrijk om te beseffen dat autonomie geen vaststaand etiket is. Je opereert op verschillende vlakken simpelweg op verschillende niveaus. Mijn zevenjarige dochter kan prima beslissen wat ze op haar boterham wil en smeert ‘m ook helemaal zelf. Hoge autonomie! Maar op andere gebieden heeft ze uiteraard een ander niveau van begeleiding nodig; ik laat haar voorlopig nog geen hypotheek oversluiten.
Daarnaast zijn autonomie- en delegatieniveau afhankelijk van de situatie. Weinig slaap, stress, te veel ballen in de lucht, tijdsdruk of een hoog afbreukrisico? Voor je het weet grijpt een leidinggevende of kadergever onbewust terug naar de touwtjes, terwijl het team normaal gesproken de volledige vrijheid heeft om hun eigen planning te maken op basis van meegegeven kaders.
Dat is menselijk. In ieder van ons zitten namelijk verschillende ‘zelfdelen’. Je ratio wil heel graag ruimte en vertrouwen geven, maar een ander deel in jou snakt in tijden van stress naar controle en snelheid. Die twee kanten kunnen prima naast elkaar bestaan.
Het begint bij het herkennen én uitspreken van wat er speelt. Of dat nu gaat over wat er onder jouw eigen motorkap stormt, óf over wat je neutraal bij de ander ziet gebeuren — zoals: “Hey, ik zie dat je al data en namen aan de taken hebt gekoppeld. We hadden afgesproken dat wij als team zelf onze planning maken en die daarna aan jou voorleggen voor eventueel advies.”
Pas als je dat zonder oordeel op tafel legt, kun je samen bewust kiezen welk autonomieniveau en welke aanpak nú nodig zijn.
Houding versus Attitude: Wanneer je hoofd wel wil loslaten, maar je buik tegenstribbelt
Er kan een verschil zitten tussen de houding die je extern aanneemt en de attitude die je van binnen voelt. Een leidinggevende kan zich voornemen om de ruimte te geven (“Jullie beslissen, ik ben er voor vragen”), maar van binnen onrust voelen en eigenlijk de controle willen houden.
Of vanuit het teamlid gezien: je wil je adviserend opstellen en zegt keurig “Ik stel voor dat…”, maar het komt er twijfelend uit omdat een ‘overlevingsdeel’ in jou liever afwachtend de kat uit de boom kijkt.
Het effect? Het schuurt. Vaak voelen mensen feilloos aan wanneer woorden en onderbuikgevoel niet met elkaar stroken. En laten we eerlijk zijn: proberen de juiste taal te gebruiken om stiekem je eigen zin door te drukken, werkt vaak niet. De meeste mensen prikken daar doorheen.
Vanwege de beperkte ruimte staat op de pokerkaarten soms ‘attitude’ en soms ‘houding’, maar het gaat om de bewustwording van beide. Merk je verschil tussen wat er feitelijk gezegd wordt en wat iemand uitstraalt? Of merk je dat bij jezelf? Leg die ‘schuurplek’ oordeelloos open op tafel. Vanuit die eerlijkheid groeit niet alleen het onderlinge vertrouwen, maar ook de autonomie in je team.
Wat de tekstballonnen je vertellen: Taal als spiegel voor autonomie
Taal is de spiegel van je autonomie. Het werkt als een thermometer. Aan de woorden die je kiest, lees je direct af op welk niveau jij of de ander acteert. Vraag je “Wat moet ik doen?”, dan leg je de controle buiten jezelf. Zeg je “Ik stel voor dat ik X oppak, wat vind jij?”, dan neem je meteen het stokje over.
Maar taal is niet alleen een thermometer, het is ook een stuurwiel. Door bewust andere woorden te gebruiken, verander je direct de dynamiek en schuif je jezelf of je team naar een ander autonomieniveau.
De zinnen op de kaarten zijn geen starre scriptregels, maar spiekbriefjes. Ze geven je een gevoel voor de soort taal en helpen je scherper te luisteren naar wat er in een overleg daadwerkelijk wordt gezegd — door jezelf én door anderen.
Oefening baart kunst: Van bewust trucje naar interne vaardigheid
Je kunt de Ladder van Autonomie ook prima individueel inzetten voor je eigen ontwikkeling. Vraag jezelf op specifieke vlakken af: Op welk autonomieniveau wil ik hier eigenlijk opereren?
Door vervolgens bewust de houding én de taal van dat niveau aan te nemen en hier ervaring mee op te doen, groeit je vaardigheid. Wat in het begin voelt als een bewust trucje, transformeert door oefening vanzelf in een natuurlijke interne attitude. Hoe vaker je positieve ervaringen opdoet met een voor jou nieuw niveau van autonomie of delegatie op een bepaald vlak, hoe makkelijker het wordt!
Het wordt pas echt krachtig als je dit samen oppakt als team en leidinggevende. Elkaar in het moment een spiegel voorhouden — op een oprechte, oordeelloze manier — is de snelste versneller voor een cultuur van eigenaarschap.
Waarom 7 treden genoeg zijn
Als je onder een vergrootglas naar autonomie kijkt, zou je meer verschillende nuances kunnen onderscheiden. Maar om het op de werkvloer werkbaar en helder te houden, zijn 7 niveaus voldoende.
De zeven treden op de Ladder van Autonomie sluiten naadloos aan op het bekende Delegation Poker. Wel zo makkelijk als mensen Delegation Poker al kennen. Met deze treden heb je voldoende gereedschap in handen om goede gesprekken te voeren over eigenaarschap, delegatie en persoonlijke groei, zonder te verzanden in theoretische mierenneukerij.
1 + 1 = 3: Kennis delen is kennis vermenigvuldigen
Bij TrailBlazers geloven we dat kennis pas echt waardevol wordt als je het deelt. Door ervaringen en inzichten uit te wisselen, maken we elkaar én ons vakgebied sterker.
Heb je Autonomie Poker al ingezet in jouw team? Liep je tegen mooie inzichten aan, of schuurde het ergens? We horen het ontzettend graag. Stuur een e-mail naar autonomiepoker@trailblazers.nl of laat van je horen via onze contactpagina en denk met ons mee hoe we Autonomie Poker nog beter kunnen maken.
Wil je meer leren over Autonomie Poker en andere aan Agile gerelateerde onderwerpen? Kom dan naar de Agile Open Unconference op vrijdag 18 september 2026 in TrailBlazers Headquarters in Weesp (vlakbij het station). Of haak aan bij een van onze meetups. Wil je een notificatie van de nieuwe meetups die we plannen? Meld je dan aan bij de TrailBlazers Meetup Groep op het Meetup platform.
En omdat openheid een van onze kernwaarden is, spelen we tot slot meteen maar even open kaart: we hebben aan het eind van de Unconference een verrassing voor iedere deelnemer. Je loopt die dag naar buiten mét een gloedverse Autonomie Poker set. Dus tja, wil je die kaarten nou héél graag zelf in handen hebben? Je weet ons te vinden op 18 september.
Zien we je daar?
